Mikrotremor
MİKROTREMOR(TİTREŞİMCİK) NEDİR?
Depremler ve sismik patlamalar dışında, doğal ve doğal olmayan nedenlerle oluşan, periyotları birkaç dakikayı aşmayan, yeryüzünün titreşim hareketlerine genel olarak mikroseism(çok küçük yer sarsıntıları) denir. Mikrotremör(titreşimcik) ifadesi 0.05 ile 2 sn. aralıklı periyotlar için kullanılır.
Mikrotremorlar rüzgar, okyonus dalgaları, jeotermal reaksiyonlar, küçük magnitüdlü yer sarsıntıları gibi doğal etkiler yanında kültürel gürültüler olarak tanımlanan ve başta trafik hareketleri olmak üzere insanların yaşam sürecinde neden oldukları hareketlilikten kaynaklanmaktatır. (Kartz,1976)
Gözlenen bu birçok çeşit mikroseismleri kısaca özetlemek gerekirse;
Düzenli ve Düzensiz diye ikiye ayırabiliriz.
DÜZENLİ MİKROSEİSMLER;
*Kasırgalar ve tayfunlar gibi şiddetli rüzgarlar sırasında okyanuslarda oluşan, 2- 6 sn peryotlu mikroseismler.
*Hava basıncıyla oluşan, 4-10 sn peryodlu mikroseismler.
*Muson ve benzeri tipteki rüzgarlarla oluşan, 4-10 sn peryodlu mikroseismler.
*Su dalgalarının kıyıya çarpmasıyla oluşan, 10-20 sn peryodlu mikroseismler.
DÜZENSİZ MİKROSEİSMLER;
Deniz dalgaları ile oluşan, 1-4 sn peryodlu mikroseismler.
*Rüzgarların, ağaçlara ve binalara etkimesiyle oluşan, 1-4 sn peryodlu mikroseism
*Yerin donması sonucu oluşan, 40-200 sn peryotlu mikroseismler.
Japonya’da birçok noktada yapılmış mikrotremor ölçümleri sonucunda, titreşimciklerin depreme dayanıklı bina yapımımda, sismik faktörlerin saptanabilmesi amacıyla kullanılabileceği ortaya çıkarılmıştır. (Kanai ve diğ. 1954, 1957, 1961, 1965)
Genel olarak rüzgar, okyonus dalgaları vev kültürel gürültüler gibi yüzeysel kaynakların yüzey dalgaları ürettikleri, buna karşı derin kaynaklı ve küçük magnitüdlü yer hareketlerinin neden olduğu titreşimlerin ise düşey yönlü cisim dalgaları olarak yayıldıkları benimsenir.
Kısacası günümüze kadar mikrotremorlerın yüzey dalgaları mı yoksa cisim dalgaları mı olduğu konusunda çeşitli araştırmacılarca ayrı görüşler ileri sürülmüştür.
Mikrotremor ölçümleri aşağıdaki amaçlar için uygulanır;
*Zemin cinsleri ve tabakalanmasının belirlenmesi
*Yer hareketinin yerel zemin koşulları etkisiyle oluşturabileceği büyütme özelliklerinin belirlenmesi ve projenin oluşmasında önemli olan zemin hakim periyodunun bulunmasında etkin olarak faydalanılmaktatır.
*Mikrobölgelendirme çalışmalarında yaygın olarak kullanılan mikrotremorlar sayesinde sismik bölgelendirme yapılabilmektedir.
*Sismik bölgelendirme yapılmış yerin geoteknik risklere karşı farklı risk derecelerinin tanımlanması amaçlı,
Proje yukarıdaki esaslar dikkate alınarak oluşturulur.
MİKROTREMORLARIN ÖLÇÜMÜNDE KULLANILAN CİHAZLAR VE GENEL ÖZELLİKLERİ
Zeminlerde çeşitli nedenlerden kaynaklanabilen yatay yada düşey yöndeki çok küçük titreşimler(mikrotremor), özel titreşimölçerler (sismometre) yardımıyla, ivme, hız veya yer değiştirme türünden kaydedilebilmektetir. Kullanılan bu hassas sismometrelerin genlik sınırları 0,005-3000 mikron olmalıdır. Eğer daha güvenilir sonuç isteniyorsa peryod sınırlarının 0,001-5 sn olarak alınması gerekir.
Mikrotremorları, genliklerinin küçük olması nedeniyle, büyütmesi oldukça fazla olan sismometrelerle kaydetmek mümkündür. Sismometreler ivme, hız ve yer değiştirmeye duyarlı olduğu için sismometrelerde bunlardan biri için kayıt alınır. Mikrotremorlar genel olarak partikül hızı algılayan sismometrelerle kaydedilmiştir. İvme sismometresinin duyarlılığı arttıkça mikrotremorlar o zaman ivme olarakta kaydedilebilir. Ancak bu tür ivme cihazlarının 18 bit’ten daha yüksek olması gerekir. Kayıtların sayısal olarak verilmesi de verilerin bilgisayarda daha doğru ve daha hızlı bir şekilde işlenmesini sağlar.
Sismometre üç bileşenlidir. Doğu-Batı mavi renk Kuzey-Güney kırmızı Düşey yeşil’dir. Cihazın altı düz olmalıdır. Sarı uç kuzey hava kabarcığı ortaya gelecek
KULLANILAN EKİPMANLAR:
*Notebook Bilgisayar
*6,75 V Pil
*Bağlantı Kobloları
*CPS
*3 Bileşenli kısa periyot sismometre
MİKROTREMORLARIN KAYITLARI NE ŞEKİLDE ALINIR:
Mikrotremor kayıtlarının analizinde elde edilen spektrumlardan zemin özelliklerini belirliyebilmek için, en az birkaç noktada karşılaştırmalı gözlem gerekmektedir. Mikrotremor kayıtları farklı noktalarda farklı zamanlarda alına bilindiği gibi bir bölgedeki titreşim özelliklerinin noktalar arasında ya da seçilen bir referans noktasına göre gösterdiği değişimin belirlenmesi istenildiğinde genellikle bir hat üzerinde yerleştirilen ve çok sayıda sismometreden oluşturulan bir tertiple eş zamanlı kayıtların alınması yoluna gidilmektetir.
Mikrotremor kayıtlarının alınması için birkaç dakikalık kısa bir süre gerekmektedir. Fakat mikrotremor özelliklerinin günün farklı saatlerinde özellikle kültürel gürültü seviyesindeki değişime bağlı olarak nasıl değiştiğini belirlemek için uzzun süreli ölçümler yapılması gerekmektedir. Ancak bu sayede istenen sonuca yaklaşılabilir. Gündüz kültürel gürültülerin çok fazla olduğu için ölçümlerin gece yapılması önerilir.
Mikrotremorların genlikleri üzerinde meteorolojik koşulların da önemli etkisi bulunmaktadır. Gaull ve diğ. (1957), rüzgarlı havada yapılan mikrotremor gözlemlerinden elde edilen verilerin Fourier spektrumları ile sakin bir havada elde edilenlerin Fourier spektrumlarının oldukça farklı olduğunu görmüşler ve mikrotremor gözlemlerinin sakin bir havada yapılmasının sonuca yaklaşılmasında yararlı olacağı kanısına varmışlardır.
Ölçü alınan yer çatlaklı ve kırıklı olmamalıdır. Ölçüm yapılan yerden tren geçerse doğu-batı yönü olan Mavi’nin genliği maxsimum olur.
